Praxis

What does an actor actually “know” when he acts? 

An actress trains, rehearses, repeats, fails, adjusts, discovers. Over time, techniques become embodied, choices become instinctive, and knowledge becomes inseparable from the body. But how conscious is an actress of this knowing how to act? And what happens when she begins to investigate it? 

This lecture explores the acquisition of artistic knowledge and the ways in which actor training shapes the performer’s body, imagination, perception, and creative practice. We consider artistic research as a space where reflection can emerge from practice, return to practice, and potentially transform it. 

The starting point is a simple paradox: a bird can fly without being conscious that it knows how to fly. An actress knows how to act, but can she access and deepen her awareness of acting from within? Meaning to research the knowledge embedded in her own know-how without losing its freedom and spontaneity? 

The lecture accompanies a performance of Samuel Beckett’s Rockaby, performed by actress Luz Juanes. We approach the same phenomenon from two complementary perspectives. The performance places embodied knowledge in the immediacy of the present; the lecture pauses to look into some processes that make that immediacy possible. 

This encounter aims to raise broader questions about artistic research, such as if and how can performance function simultaneously as method, object and outcome of research? How can embodied knowledge be named and documented without reducing its experience? Or how can academic reflection engage with artistic practice whose essential quality may lie precisely in its immediacy, uncertainty and poetic freedom? 

Ultimately, I am interested in what becomes possible when artists begin to investigate what their own practice already knows. Perhaps artistic research does not ask us to explain art, it just invites us to listen more carefully to what the artist’s body already knows. 

Sol Garre is an actor, movement director, and Senior Lecturer in Acting and Physical Theatre at RESAD. Originally trained as an actress in Spain, she later completed an MA in Performance Practice and a PhD in Performance Philosophy at the University of Exeter (UK), where she worked closely with Professor Phillip Zarrilli. 

Her work lies at the intersection of physical theatre and actor training, with a particular focus on intercultural psychophysical approaches and the Michael Chekhov Technique. She has taught and coached actors extensively in Spain and abroad and has worked as a movement director with major Spanish institutions, including Teatro de La Abadía, the Spanish National Theatre, and the Classical Theatre Company in Madrid. 

Alongside her artistic practice, she has published on acting and performance. Among her contributions is the article “Presence, Significance and Radiation in Acting: Creating the Psychophysical Foundation for Working on Chekhov’s Atmospheres,” published in Critical Stages/Scènes Critiques (2017). 

https://orcid.org/my-orcid?orcid=0009-0006-4471-2466 

Luz Juanes is an actress, director, and acting coach trained at RESAD (Royal School of Dramatic Arts, Madrid). Her work draws on the Michael Chekhov Technique, voice and movement practices, classical verse, and screen acting. 

She has performed extensively in theatre, with particular interest in contemporary drama and Samuel Beckett’s work, including Rockaby and Waiting for Godot. Alongside her work as a performer, she has directed and collaborated on several stage productions as a dramaturg and assistant director. 

She also teaches acting and voice, and has worked as an acting coach in Madrid and Barcelona. Her artistic practice focuses on the relationship between performance, creative expression, and actor training. 

Í samstarfi við Þjóðleikhúsið.

Í erindinu ,,Einn á sviðinu“ fjallar leikarinn Björn Thors um reynslu sína af vinnu við einleiki, en á undanförnum árum hefur Björn kynnst einleiksforminu frá ólíkum hliðum, bæði sem leikari og leikstjóri. Útgangspunktur fyrirlestrarins er einleikurinn Vertu úlfur (2021-2023), en hann mun einnig fjalla um leikstjórnarvinnu sína við einleikina Saknaðarilmur (2024 – 2026) og Salka – Ástin og dauðinn (2026 -). Allar sýningarnar vann hann í nánu samstarfi við Unni Ösp Stefánsdóttur. 

Hvernig er samstarfi leikstjóra og leikara háttað í vinnu við einleiki? Hvaða áhrif hefur það þegar leikarinn er einnig höfundur leikgerðar? Og hvað þýðir það fyrir leikarann að standa einn á sviðinu, án mótleikara? Hverjar eru áskoranirnar og hvar liggja möguleikarnir? 

Björn Thors útskrifaðist úr leiklistardeild LHÍ 2003. Hann hefur m.a. leikið í Þjóðleikhúsinu, Borgarleikhúsinu, hjá Vesturporti, Frú Emilíu, Volksbühne, Burgtheater, Lyric Hammersmith og The Royal Alexandra. Hann leikstýrði meðal annars Saknaðarilmi. Meðal nýlegra verkefna sem leikari í Þjóðleikhúsinu eru Yerma, Ekki málið, Vertu úlfur, Nokkur augnablik um nótt og Atómstöðin. Meðal verkefna hans sem höfundur eru Kenneth Máni og heimildaverkið Flóð. Björn hefur leikið í ýmsum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum, m.a. í Kötlu, Brotum, Svari við bréfi Helgu, París norðursins, Djúpinu og Frosti. Björn hefur hlotið fjölda tilnefninga til Grímunnar og hlaut verðlaunin fyrir Vertu úlfur, Græna landið, Vestrið eina, Íslandsklukkuna og Afmælisveisluna. Hann hefur hlotið Stefaníustjakann og fékk Edduverðlaunin fyrir Svar við bréfi Helgu og Fangavaktina, og hefur hlotið þrjár tilnefningar til verðlaunanna að auki. 

Halldóra Geirharðsdóttir útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands 1995, var fastráðin leikkona við Borgarleikhúsið 1996-2024 auk þess að leika ýmis hlutverk í sjónvarpi, kvikmyndum og útvarpi.  Hún hefur skrifað og skapað  fyrir leikhús, sjónvarp og útvarp í samstarfi með öðrum og leikstýrt nokkrum gamanleikjum. 

Halldóra var prófessor við sviðlistadeild LHÍ 2018-2025 og gegndi hlutverki fagstjóra leikarabrautar í samstarfi við aðra 2018-2024. 

Halldóra starfaði meðfram störfum sínum í LHÍ í Borgarleikhúsinu.  Hún spurði sig og svaraði í mínútu myndbandi fyrir og eftir sýningu “hvernig afhendi ég áhorfendum jafn verðmæta leiksýningu þrátt fyrir mínar líkamlegu og andlegu hindranir?”  Spurningunni mætti Halldóra oftar en hana hefði grunað þegar leiksýningin 9 Líf fékk frábærar viðtökur.  Hvernig tekst leikari á við endurtekninguna? 

Hvaða leiktúlkunaraðferðir notum við?  

Erum við meðvituð um aðferðafræðina sem við notum? 

Hvernig stendur samtalið um leiktúlkunaraðferðir innan stéttarinnar? 

Í þessari málstofu verður sjónum beint að leiktúlkunaraðferðum í starfi leikara. Hvaða aðferðum beita starfandi leikarar í raun og veru í vinnu sinni? Hversu meðvituð eru þau um aðferðirnar sem þau beita – og hversu stór hluti vinnunnar byggir á þekkingu og aðferðum sem hafa orðið svo þjálar að þær eru notaðar ómeðvitað? 

Við ræðum einnig samtalið innan leikarastéttarinnar um leiktúlkun. Höfum við sameiginlegt tungumál/orðræðu til að ræða vinnuna? Tölum við nægilega mikið um aðferðir okkar, verkfæri og vinnuferla? Hvaða áhrif hefur þetta allt á faglegt samtal leikara og almenna orðræðu um leiklist? 

Málstofan byggir á samtali við starfandi leikara og er hluti af Praxis – sviðslistaþingi LHÍ sem fer fram 19. september 2026, í LHÍ Laugarnesvegi. Þátttakendur eru leikararnir Ilmur Kristjánsdóttir, Oddur Júlíusson, Sólveig Arnarsdóttir og Stefán Jónsson. Umræðum stjórnar Agnar Jón Egilsson leikari, dósent og fagstjóri leikaranáms við LHÍ. 

Oddur Júlíusson útskrifaðist af leikarabraut LHÍ vorið 2013 og hefur verið fastráðinn við Þjóðleikhúsið síðan þá. Þar hefur hann leikið í ýmsum og fjölbreyttum verkum á því tímabili en hefur einnig tekið að sér aðstoðarleikstjórn, hönnun á sviðshreyfingum innan hússins auk annarra verkefna. Til hliðar við leikhúsið hefur hann leikið í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsseríum, kennt leiktúlkun í LHÍ og skrifað fyrir sjónvarp. 

Ilmur Kristjánsdóttir útskrifaðist úr leiklistardeild LHÍ 2003. Hún hefur leikið í fjölda leiksýninga, sjónvarpsþátta og kvikmynda og samið leikið efni fyrir sjónvarp og leikhús. Hún leikur í Eltum veðrið, Nýju eldhúsi eftir máli og Línu Langsokk í Þjóðleikhúsinu í vetur og leikstýrði Elskan, er ég heima? hjá LA. Hún lék hér m.a. í Ekki málið, Sjö ævintýrum um skömm, Yermu, Jólaboðinu, Nashyrningunum, Kópavogskróniku þar sem hún var annar af höfundum leikgerðar, Englinum, Einræðisherranum, Íslandsklukkunni, Gerplu, Ívanov og Heddu Gabler. Hún lék m.a. í Línu langsokk, Svar við bréfi Helgu og Fólkinu í kjallaranum hjá LR, í kvikmyndunum Fullt hús og Fúsa og sjónvarpsþáttunum Systraböndum, Ófærð og Stelpunum. Hún var höfundur og annar leikstjóri jóladagatalsins Randalín og Mundi: Dagar í desember. Hún hlaut Grímuna fyrir Ívanov og var tilnefnd fyrir Sjö ævintýri um skömm, Ekki málið, Kópavogskróniku, Engilinn, Fólkið í kjallaranum, Ausu Steinberg, Sölku Völku, Ófögru veröld og Íslandsklukkuna. Hún hlaut Edduverðlaunin fyrir Stelpurnar. 

Sólveig Arnarsdóttir útskrifaðist frá Ernst Busch leiklistarskólanum í Berlín árið 2000 og hefur síðan leikið mikið bæði í Þýskalandi og á Íslandi. Hún hefur starfað jafnt á leiksviði sem í kvikmyndum og sjónvarpi og var um árabil fastráðin við hið fræga Volksbühne leikhús í Berlín. Hún hóf störf við Borgarleikhúsið haustið 2021 og af nýlegum verkefnum hennar má nefna Prinsessuleikana, Með Guð í vasanum, Sýslumann Dauðans og Ungfrú Ísland. Sólveig hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir leik sinn í kvikmyndum og á sviði, bæði innanlands og erlendis. 

Stefán Jónsson útskrifaðist frá Guildhall School of Music and Drama í London, 1989. Hlutverk Stefáns á leiksviðum landsins skipta tugum. Hann hóf ferilinn í Borgarleikhúsinu en var síðan lengst af fastráðinn við Þjóðleikhúsið.  Stefán hefur einnig leikið fjölda hlutverka með sjálfstæðum leikhópum, í sjónvarpi og kvikmyndum. 

Á meðal leikstjórnarverkefna Stefáns í Þjóðleikhúsinu eru Túskildingsóperan, Leg, Hreinsun, Baðstofan, Draumaþjófurinn og Sjö ævintýri um skömm. Á meðal leikstjórnarverkefna hans í Borgarleikhúsinu eru: Sporvagninn Girnd, Belgíska Kongó, Helgi Þór rofnar, Á eigin vegum, Lúna og Sýslumaður dauðans. 

Stefán Jónsson hefur margoft verið tilnefndur til Grímunnar fyrir verk sín, bæði sem leikari og leikstjóri.  Hann hefur þrívegis hlotið Grímuna; fyrir leikstjórn á Kvetch og Sjö ævintýri um skömm, og sem danshöfundur ársins, ásamt leikhópi, fyrir Forðist okkur. 

Stefán gegndi stöðu fagstjóra og síðar prófessors við Sviðslistadeild Listaháskóla Íslands, 2008-2018.